Informe del jugador

Jugador: "Botvinnik*" con las piezas negras (691 partidas)
Base de datos: [clipbase] (1,393 partidas)
Generado por Scid 4.2.2, 2010.06.09

1. Estadísticas e historia

1.1 Estadísticas

                            Partidas     1-0     =-=     0-1 Puntuación
-----------------------------------------------------------
 Todas las partidas referidas    691     106     265     319    34.5%
-----------------------------------------------------------

1.2 Partidas más antiguas

1: =-=(43) Zbandutto Vladimir -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 2nd cat 1924 [106]
2: 0-1(32) Abramovic G -- Botvinnik Mikhail, Leningrad jr 1924 [54]
3: 0-1(23) Miliutin Veniamin -- Botvinnik M, Ch Leningrad , Leningrad (Russia) 1924 [53]
4: 0-1(46) Andreev Grigory -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1924 [47]
5: 0-1(17) Abramovic G -- Botvinnik Mikhail, Soviet Union 1924 [16]
6: 0-1(35) Dobropistsev J -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1st cat 1925 [106]
7: 0-1(36) Proskurin N -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1st cat 1925 [106]
8: 0-1(43) Riblin B -- Botvinnik Mikhail, Leningrad tt 1925 [106]
9: 0-1(55) Veigert Alexander -- Botvinnik M, Leningradd cat 1925 [106]
10: 0-1(36) Nadporoshky K -- Botvinnik M, Leningradd cat 1925 [103]

1.3 Partidas más nuevas

1: 0-1(36) Mukhitdinov -- Botvinnik M, URS 4/163 1989 [77]
2: =-=(23) Speelman Jonathan -- Botvinnik Mikhail, England 1979
3: 0-1(26) Barry -- Botvinnik Mikhail, Dublin 1979
4: 0-1(76) Carleton John -- Botvinnik Mikhail, Britain 1978
5: =-=(93) Matulovic Milan (YUG) -- Botvinnik M, Match, Belgrade 1970
6: =-=(19) Spassky B -- Botvinnik M, Leiden[Botvinnik] 1970
7: =-=(66) Spassky B -- Botvinnik M, Leiden ,MCL 02 1970
8: 1-0(47) Larsen B -- Botvinnik M, Leiden ,MCL 02 1970
9: =-=(20) Spassky Boris V (FRA) -- Botvinnik M, Leiden 1970
10: =-=(65) Spassky Boris V (FRA) -- Botvinnik M, Leiden 1970

1.4 Rivales más frecuentes

1: 28 1940-1958 52% Smyslov Vasili [5,7,10,29,38,77,80,81,...]
2: 26 1941-1969 50% Smyslov Vassily (RUS) [10,18,61,63,77,82,84,88,...]
3: 23 1960-1966 63% Tal Mihail (LAT)
4: 16 1929-1951 13% Ragozin Viacheslav [12,19,20,37,49,59,60,64,...]
5: 13 1944-1966 38% Bronstein David [10,22,24,40,55,69,90,92,...]
6: 11 1963-1967 68% Petrosian Tigran V (RUS)
7: 10 1933-1962 50% Flohr S (RUS) [33,40,43,55,57,64,70,72]
8: 10 1960-1966 60% Tal M
9: 9 1934-1937 56% Levenfish Grigory (RUS) [10,13,57,72,82,108]
10: 8 1926-1938 50% Ilyin Zhenevsky Alexander [99,104,106,107,112]

1.5 Resultado de duraciones y frecuencias

                      Puntuación  Duración de la partida        Frecuencia       
                                    1-0    =-=    0-1    1-0     =-=     0-1  
 Informe de partidas       34.5%     44     40     40   15.3%   38.3%   46.1% 
 Todas las partidas        53.8%     42     41     42   35.1%   37.4%   27.3% 

2. Elo y rendimiento

2.1 Promedio de Elo y rendimiento

Elo de las blancas: 0 (0 partidas); Rendimiento de las blancas: 0 (0% vs 0)
Elo de las negras: 0 (0 partidas); Rendimiento de las negras: 0 (0% vs 0)

2.2 Partida con el mayor promedio de Elo

1: 0-1(35) Pogrebyssky Iosif -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1939
2: =-=(23) Speelman Jonathan -- Botvinnik Mikhail, England 1979
3: 0-1(26) Barry -- Botvinnik Mikhail, Dublin 1979
4: 0-1(76) Carleton John -- Botvinnik Mikhail, Britain 1978
5: =-=(93) Matulovic Milan (YUG) -- Botvinnik M, Match, Belgrade 1970
6: =-=(19) Spassky B -- Botvinnik M, Leiden[Botvinnik] 1970
7: =-=(66) Spassky B -- Botvinnik M, Leiden ,MCL 02 1970
8: 1-0(47) Larsen B -- Botvinnik M, Leiden ,MCL 02 1970
9: =-=(20) Spassky Boris V (FRA) -- Botvinnik M, Leiden 1970
10: =-=(65) Spassky Boris V (FRA) -- Botvinnik M, Leiden 1970

3. Movimientos y temas

3.1 Aperturas

1:C10-C19 69 39%
2:B10-B19 58 47%
3:C00-C09 55 29%
4:D40-D49 34 26%
5:D90-D99 34 51%
6:B00-B09 33 15%
7:E30-E39 33 38%
8:E10-E19 30 42%
9:C90-C99 28 43%
10:A90-A99 23 35%

3.2 Temas posicionales

Frecuencia de los temas en las primeras 20 jugadas de cada partida:
Enroque al mismo lado: 67% Peón de dama aislado de las blancas: 8%
Enroque en lados opuestos: 8% Peón de dama aislado de las negras: 9%
Avanzada de los peones del rey: 16% Peones blancos en 5/6/7ª fila: 52%
Damas intercambiadas: 48% Peones negros en 2/3/4ª fila: 41%
Un lado tiene los dos alfiles: 5% Columnas c/d/e abiertas: 51%

3.3 Finales

Tipos de finales según la última posición de las partidas:
P AC T T,AC D D,AC D,TD,T,AC
Informe de partidas 2% 12% 11% 29% 4% 7% 3% 33%
Todas las partidas 1% 12% 12% 29% 3% 6% 3% 32%

4. Tabla teórica

: +106 =265 -319 (238.5/691: 35%)
12345678
1 Cf31
Cf62
g33
g64
Ag25
Ag7
OO
OO
d3
c56
e4
Cc6
Cbd27
d6
c38
Ce89
29: 33%
2 c4
Cf610
Cc311
e612
d413
d514
Ag5
Cbd7
e3
c6
a3
Ae7
Cf3
OO
Tc1
b615
30: 33%
3 d4
d516
c417
e618
Cc319
c620
Cf321
Cf6
Ag522
dxc4
e4
b5
e5
h6
Ah4
g523
22: 18%
4 ...
...
...
c6
Cf324
Cf625
Cc326
e6
e327
Cbd7
Ad328
Ab429
a330
Aa5
OO
OO31
21: 26%
5 ...
e6
e432
d5
Cc333
Ab4
e534
c5
a335
Axc3+36
bxc3
Dc737
Dg4
f5
Dg3
cxd438
20: 33%
6 ...
...
c4
f539
g340
Cf6
Ag2
Ae741
Cc342
OO43
e344
d5
Cge2
c6
b3
Ce445
29: 38%
7 ...
Cf6
Cf346
e647
Ag548
h649
Ah450
g5
Ag3
Ce4
Cbd2
Cxg3
hxg3
Ag7
c3
d651
27: 19%
8 ...
...
c4
g652
Cc353
d554
Af455
Ag7
e3
OO56
Tc157
c5
dxc5
Ae658
Cf3
Cc659
26: 25%
9 ...
...
...
...
...
...
Cf3
Ag7
Db360
c661
cxd562
Cxd5
e4
Cb6
Ae3
Ae663
13: 54%
10 ...
...
...
e6
Cc364
Ab465
e366
c567
Cf368
OO
Ad3
d5
OO
Cc6
a3
Axc369
29: 34%
11 ...
...
...
...
...
...
Dc2
d570
cxd571
exd572
Ag573
h674
Ah4
c5
OOO75
Axc376
27: 35%
12 e4
c577
Cc378
Cc6
g3
g6
Ag2
Ag7
d379
b680
Cge2
d6
OO
Ab7
f4
f581
22: 25%
13 ...
...
Cf3
Cc682
d483
cxd4
Cxd4
Cf684
Cc3
d685
Ae286
g6
Ae3
Ag7
h487
OO88
32: 44%
14 ...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
Ag5
e6
Dd289
a690
OOO
h691
17: 32%
15 ...
e5
Cf392
Cc6
Ac493
Cf694
d495
exd4
OO
Cxe4
Te1
d5
Cc396
dxc4
Txe4+
Ae797
19: 39%
16 ...
...
...
...
Ab5
a6
Aa498
Cf699
OO100
Ae7101
c3102
Cxe4
De2
Cc5
Axc6
dxc6103
18: 28%
17 ...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
Te1
b5
Ab3
d6104
c3105
OO106
29: 41%
18 ...
e6
d4107
d5
Cd2108
c5109
exd5110
exd5
Ab5+111
Cc6112
Cgf3113
Ad6114
OO
cxd4
Cb3
Ce7115
35: 33%
19 ...
...
...
...
Cc3
Ab4116
a3117
Axc3+
bxc3
dxe4
Dg4
Cf6
Dxg7
Tg8
Dh6
c5118
24: 33%
20 ...
...
...
...
...
...
e5
c5
a3119
Axc3+120
bxc3
Ce7121
Cf3122
Cbc6123
Ad3124
Da5125
31: 34%
Generado a partir de las 500 partidas con mejor Elo.
  1. 1.f4 Cf6 2.b3 d5 3.Cf3 g6 4.Ab2 Ag7 5.e3 c5 6.Ae2 OO 7.OO Cc6 8.Ce5 Ad7 9.d3 Ce8 0-1(59) David -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad (Russia) 1938.

  2. 1...d5 2.c4 c6 3.e3 Cf6 4.Cc3 g6 5.d4 Ag7 6.Ae2 OO 7.OO b6 8.cxd5 Cxd5 9.Ad2 Ab7 1-0(60) Lisitsyn Georgy (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Leningrad 1934; 1-0(61) Lisitsin Gregori -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1934; 2...d4 3.b4 g6 4.Ab2 Ag7 5.g3 b6 6.Ag2 Ab7 7.OO e5 8.d3 Ce7 9.Cbd2 OO 1-0(69) Romanovsky Petr (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad 1927; 2.b3 c5 3.Ab2 f6 4.e3 e5 5.Ab5+ Cc6 6.OO Ad6 7.Ae2 Cge7 8.d3 Ae6 9.Cbd2 b6 0-1(41) Lisitsin Gregori -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1944; 2...Cf6 3.Ab2 e6 4.e3 c5 5.d4 Cc6 6.Ad3 Ad6 7.OO OO 8.c4 b6 9.Ce5 Ab7 0-1(27) Model Abram -- Botvinnik Mikhail, Leningrad ch-city 1926.
    1...f5 2.g3 Cf6 3.Ag2 e6 4.c4 Ae7 5.OO OO 6.d4 d5 7.Cc3 c6 8.Db3 Rh8 9.Ce5 Cbd7 =-=(42) Capablanca Jose -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1936; 4.OO d5 5.d4 Ad6 6.c4 c6 7.b3 De7 8.Ab2 OO 9.Dc1 b6 =-=(29) Flohr Salo -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1955; 2.e4 fxe4 3.Cg5 Cf6 4.d3 e5 5.dxe4 Ac5 6.Ac4 De7 7.Cc3 Axf2+ 8.Rxf2 Dc5+ 9.Rg3 Dxc4 0-1(37) Lisitsin Gregori -- Botvinnik Mikhail, Leningrad masters 1933; 0-1(37) Lisitsyn Georgy (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad 1933.
    1...c5 2.c4 Cf6 3.g3 d5 4.cxd5 Cxd5 5.Ag2 Cc6 6.OO e5 7.d3 Ae7 8.Cbd2 OO 9.Cc4 f6 0-1(44) Lisitsyn Georgy (RUS) -- Botvinnik M, Ch Leningrad, Leningrad 1932; 0-1(44) Lisitsin Gregory -- Botvinnik M, Leningrad ch-city 1932; 0-1(44) Lisycyn G -- Botvinnik M, Leningrad chc 1932; 2.e4 Cc6 3.d4 cxd4 4.Cxd4 Cf6 5.Cc3 d6 6.Ag5 e6 7.Dd2 h6 8.Axf6 gxf6 9.Td1 a6 =-=(39) Larsen Bent -- Botvinnik Mikhail, Moscow ol final 1956.
    1...g6 2.g3 Ag7 3.c4 c5 4.Ag2 Cc6 5.Cc3 d6 6.OO Ch6 7.d3 Tb8 8.Ad2 a6 9.a4 Ad7 =-=(30) Bouwmeester Hans -- Botvinnik Mikhail, Wageningen 1958.
    1...e6 2.g3 d5 3.Ag2 c5 4.OO Cc6 5.d3 g6 6.e4 Ag7 7.De2 Cge7 8.e5 Dc7 9.Te1 h6 =-=(66) Bronstein David I (RUS) -- Botvinnik M, Match, Moscow (14) 1951.

  3. 2.d4 b6 3.g3 Ab7 4.Ag2 c5 5.OO cxd4 6.Cxd4 Axg2 7.Rxg2 g6 8.c4 Ag7 9.Cc3 Dc8 =-=(29) Capablanca J. (CUB) -- Botvinnik M, It, Nottingham 1936; 3.c4 Ab7 4.g3 e6 5.Ag2 Ae7 6.OO OO 7.Te1 d5 8.Cc3 Cbd7 9.Ce5 Ce4 =-=(26) Keres Paul (EST) -- Botvinnik M, It, Amsterdam 1938.
    2.c4 c5 3.Cc3 b6 4.g3 Ab7 5.Ag2 d5 6.cxd5 Cxd5 7.OO e6 8.b3 Ae7 9.Ab2 OO 0-1(37) Yurgis A -- Botvinnik Mikhail, Leningrad tt 1931; 2...b6 3.e3 Ab7 4.Ae2 g6 5.b3 Ag7 6.Ab2 c5 7.OO OO 8.Cc3 d5 9.Cxd5 Cxd5 0-1(51) Rabinovich Ilya -- Botvinnik Mikhail, Training 1937.
    2.b3 d5 3.Ab2 Ag4 4.g3 Cbd7 5.Ag2 e6 6.OO Ad6 7.c4 c6 8.d4 OO 9.Ce5 Af5 =-=(41) Romanovsky Peter -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1930; 4.e3 e6 5.Ae2 Cbd7 6.d3 Ad6 7.c4 OO 8.OO c6 9.Cc3 e5 0-1(46) Romanovsky Peter -- Botvinnik Mikhail, Leningrad masters 1930.
    2.e3 d5 3.b3 Ag4 4.Ab2 Cbd7 5.Ae2 e6 6.d4 Ad6 7.Cbd2 De7 8.OO OO 9.Ce5 Af5 0-1(59) Model Abram -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1927.

  4. 2...d5 3.d4 c5 4.Ag2 cxd4 5.OO e6 6.Cxd4 Ae7 7.c4 OO 8.Cd2 e5 9.Cc2 Cc6 0-1(27) Parliaros D -- Botvinnik Mikhail, Amsterdam ol prel 1954.

  5. 3.b4 b6 4.Ab2 Ab7 5.Ca3 Ag7 6.Ag2 OO 7.OO d6 8.c4 c5 9.Cc2 Dc7 =-=(41) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1958.

  6. 5...d5 6.Cbd2 Cc6 7.e4 e5 8.c3 a5 9.a4 h6 =-=(22) Geller Efim -- Botvinnik Mikhail, USSR 1952.

  7. 7.c3 d5 8.e5 Ce8 9.d4 Ag4 =-=(31) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1954.

  8. 8.a4 Ce8 9.Cc4 e5 1-0(28) Smyslov Vasily V -- Botvinnik M, Soviet Championship 1955.

  9. 9.De2 Cc7 0-1(76) Korchnoi Viktor (SUI) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1955.

  10. 1...e6 2.Cf3 d5 3.d4 c6 4.e3 Cf6 5.Cbd2 c5 6.b3 cxd4 7.exd4 Cc6 8.Ab2 Ae7 9.Ad3 dxc4 =-=(29) Pachman Ludek -- Botvinnik Mikhail, Munich ol 1958; =-=(29) Pachman Ludek (CZE) -- Botvinnik M, Olympiad, Munich 1958; 2...Cf6 3.g3 b6 4.Ag2 Ab7 5.OO Ae7 6.b3 OO 7.Ab2 d5 8.cxd5 exd5 9.Dc2 Te8 =-=(46) Bronstein David -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1951; 3.Cc3 d5 4.d4 Cbd7 5.Ag5 Ae7 6.e3 OO 7.Tc1 c6 8.Dc2 b6 9.cxd5 exd5 1-0(40) Kan Ilya -- Botvinnik Mikhail, Leningrad-Moskva 1930; 2.g3 d5 3.Ag2 d4 4.b4 c5 5.b5 e5 6.d3 Ad6 7.e4 Dc7 8.Ce2 h5 9.h4 Ch6 0-1(58) Keres Paul (EST) -- Botvinnik M, Ch World , Hague/Moscow (Neth 1948.
    1...c5 2.Cc3 g6 3.g3 Ag7 4.Ag2 Cc6 5.e3 e5 6.Cge2 Cge7 7.OO OO 8.a3 d6 9.Tb1 Ae6 =-=(20) Pachman Ludek -- Botvinnik Mikhail, Moscow Alekhine-mem 1956; 3.b3 Ag7 4.Ab2 b6 5.e3 Ab7 6.d4 cxd4 7.exd4 Cf6 8.Cf3 d5 9.Ae2 OO =-=(24) Kholmov Ratmir D (RUS) -- Botvinnik M, Olympiad URS, Moscow 1959; 2...Cf6 3.g3 d5 4.cxd5 Cxd5 5.Ag2 Cc7 6.Cf3 Cc6 7.OO e5 8.b3 Ae7 9.Ab2 OO 0-1(32) Kirilov Valentins (LAT) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1931; 2.g3 g6 3.Ag2 Ag7 4.Cf3 Cc6 5.OO d6 6.d3 Ch6 7.Cc3 OO 8.Tb1 Tb8 9.a3 b6 =-=(21) Najdorf Miguel -- Botvinnik Mikhail, Moscow ol final 1956.
    1...e5 2.Cc3 d6 3.g3 f5 4.Ag2 Cf6 5.d3 g6 6.Ch3 Ag7 7.OO OO 8.Ad2 c6 9.Rh1 Rh8 0-1(43) Golombek Harry -- Botvinnik Mikhail, Budapest 1952; 0-1(42) Golombek G (ENG) -- Botvinnik M, It, Budapest 1952; 2...Cf6 3.Cf3 Cc6 4.d4 exd4 5.Cxd4 Ab4 6.Ag5 h6 7.Ah4 Axc3+ 8.bxc3 Ce5 9.e3 Cg6 =-=(26) Levenfish Grigory (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Leningrad 1934.
    1...c6 2.d4 d5 3.Cf3 Cf6 4.Cc3 e6 5.Ag5 dxc4 6.e4 b5 7.e5 h6 8.Ah4 g5 9.Cxg5 hxg5 =-=(41) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1954; 8.Af4 g5 9.Cxg5 hxg5 =-=(41) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Ch World , Moscow (Russia) (5) 1954; 2.Cf3 d5 3.e3 g6 4.Cc3 Ag7 5.d4 Cf6 6.Ad3 OO 7.OO Af5 8.Axf5 gxf5 9.cxd5 cxd5 =-=(20) Petrosian Tigran -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1955.
    1...f5 2.d4 Cf6 3.g3 e6 4.Ag2 Ae7 5.Cf3 d5 6.OO OO 7.Cc3 c6 8.Dc2 De8 9.Af4 Dh5 0-1(47) Yudovich Mikhail -- Botvinnik M, Leningrad-Moskva 1934; 0-1(47) Yudovich Mikhail M (jr) (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Leningrad 1934.

  11. 2.g3 c6 3.Ag2 d5 4.Dc2 e5 5.d3 h6 6.Cf3 Ad6 7.OO OO 8.e4 dxe4 9.dxe4 c5 =-=(42) Korchnoi Viktor -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1952.

  12. 2...d5 3.d4 g6 4.Cf3 Ag7 5.e3 OO 6.Ae2 e6 7.OO b6 8.cxd5 exd5 9.b3 Ab7 0-1(31) Sokolsky Alexei -- Botvinnik Mikhail, USSR 1939; 0-1(40) Sokolsky Alexey (BLR) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad (Russia) 1938; 4.cxd5 Cxd5 5.e4 Cxc3 6.bxc3 c5 7.Ac4 Ag7 8.Ce2 Cd7 9.Ae3 Dc7 =-=(21) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1940; 3.cxd5 Cxd5 4.Cf3 Cxc3 5.bxc3 g6 6.g3 Ag7 7.Ag2 OO 8.OO c5 9.Da4 Ad7 =-=(46) Rumin N (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Leningrad 1934.
    2...c5 3.g3 d5 4.cxd5 Cxd5 5.Ag2 Cc7 6.Cf3 Cc6 7.OO e5 8.b3 Ae7 9.Ab2 OO 0-1(33) Goldberg Grigori -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1945; 3.Cf3 e6 4.d4 cxd4 5.Cxd4 Ab4 6.Db3 Ac5 7.Cf3 b6 8.Ag5 Ab7 9.Dc2 h6 0-1(39) Aarland Stein Arild (NOR) -- Botvinnik M, Match, Leningrad 1930.

  13. 3.e4 c5 4.f4 Cc6 5.Cf3 d5 6.e5 Cg4 7.cxd5 exd5 8.Db3 Cb4 9.a3 c4 0-1(11) Mazel Isaak (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad (Russia) (7) 1938.
    3.Cf3 b6 4.g3 Ab7 5.Ag2 Ae7 6.OO OO 7.b3 d5 8.cxd5 exd5 9.d4 Cbd7 0-1(41) Levenfish Grigory (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow 1937.

  14. 3...Ab4 4.e3 c5 5.Ad3 d5 6.Cf3 OO 7.OO Cbd7 8.cxd5 exd5 9.Db3 Axc3 =-=(21) Filip Miroslav -- Botvinnik Mikhail, Moscow ol final 1956.

  15. 9.cxd5 exd5 1-0(40) Poliak Abram -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1928; 0-1(40) Poliak A -- Botvinnik M, Moscow Educational t 1929; 1-0(40) Poliak A -- Botvinnik M, Moscow Educ. Team Comp 1928.

  16. 1...g6 2.e4 Ag7 3.Cf3 d6 4.Ac4 c6 5.OO Cf6 6.Cc3 d5 7.Ad3 Ag4 8.e5 Cfd7 9.h3 Axf3 0-1(32) Van Scheltinga Theo -- Botvinnik Mikhail, Wageningen 1958.
    1...f5 2.Cf3 Cf6 3.c4 e6 4.Cc3 b6 5.Ag5 Ae7 6.e3 Ab7 7.Ad3 OO 8.OO Ce4 9.Axe7 Dxe7 0-1(17) Abramovic G -- Botvinnik Mikhail, Soviet Union 1924.

  17. 2.Cf3 c6 3.e3 Ag4 4.c4 e6 5.Cc3 Cd7 6.Ad3 Cgf6 7.OO Ae7 8.b3 OO 9.Ab2 e5 0-1(28) Bondarevsky Igor (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad/Moscow (Ru 1941; 2...Cf6 3.Af4 e6 4.e3 Ad6 5.Ce5 OO 6.Cd2 c5 7.c3 Cc6 8.Cdf3 Dc7 9.Ad3 cxd4 1-0(38) Yuriev Boris -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1st cat 1925.

  18. 2...dxc4 3.Cf3 a6 4.e3 Ag4 5.Axc4 e6 6.Cbd2 Cd7 7.OO Cgf6 8.h3 Ah5 9.b3 c5 =-=(17) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Ch World , Hague/Moscow (Neth 1948.

  19. 3.Cf3 c6 4.e3 Cd7 5.Cc3 Cgf6 6.Ad3 dxc4 7.Axc4 b5 8.Ad3 a6 9.e4 c5 =-=(52) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik Mikhail, Training 1946; 4.Dc2 Cf6 5.g3 Ce4 6.Ag2 Ad6 7.OO OO 8.b3 Cd7 9.Aa3 Axa3 0-1(46) Ilivitzki Georgi A (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1952; 4.Cbd2 f5 5.Ce5 Cf6 6.g3 Cbd7 7.Cxd7 Axd7 8.Ag2 Ad6 9.OO OO =-=(36) Bondarevsky Igor -- Botvinnik Mikhail, Moscow Chigorin-mem 1947; 3...Cf6 4.Ag5 Cbd7 5.Cc3 c6 6.e3 Ae7 7.Tc1 OO 8.Ad3 b6 9.OO Ab7 0-1(34) Freiman Sergei -- Botvinnik Mikhail, Odessa ch-SU 1929.

  20. 3...Cf6 4.Ag5 Cbd7 5.e3 Ab4 6.cxd5 exd5 7.Db3 c5 8.dxc5 Da5 9.Axf6 Cxf6 0-1(32) Capablanca Jose -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1925; 6.Cf3 c5 7.Db3 Da5 8.Tc1 Ce4 9.Af4 OO 0-1(32) Riblin B -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1st cat 1925; 5.Cf3 Ab4 6.e3 c5 7.cxd5 exd5 8.a3 Axc3+ 9.bxc3 Da5 0-1(31) Vait Arvid -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1st cat 1925; 4.Cf3 c6 5.Ag5 dxc4 6.e4 b5 7.e5 h6 8.Ah4 g5 9.Cxg5 hxg5 0-1(35) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik Mikhail, Training 1941.

  21. 4.e3 Cf6 5.Cf3 Cbd7 6.Ce5 Cxe5 7.dxe5 Cd7 8.f4 Ab4 9.cxd5 exd5 0-1(55) Makagonov Vladimir (AZE) -- Botvinnik M, Sverdlovsk 1943.

  22. 5.e3 Cbd7 6.Ad3 dxc4 7.Axc4 b5 8.Ad3 a6 9.e4 c5 =-=(41) Bronstein David -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1951; 1-0(41) Reshevsky Samuel H (USA) -- Botvinnik M, Match 1955; 0-1(55) Lilienthal Andre (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad/Moscow (Ru 1941.
    5.cxd5 exd5 6.Ag5 h6 7.Axf6 Dxf6 8.Db3 Ad6 9.e3 Cd7 0-1(37) Lilienthal Andor -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1945.

  23. 9.Cxg5 hxg5 0-1(32) Mikenas Vladas -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1944; 0-1(25) Denker Arnold -- Botvinnik Mikhail, radio USA-URS 1945; 0-1(27) Zhivcov A -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-city 1943; 0-1(57) Lilienthal Andor -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-URS 1944.

  24. 3.Cc3 Cf6 4.Cf3 e6 5.Ag5 dxc4 6.e4 b5 7.e5 h6 8.Ah4 g5 9.exf6 gxh4 0-1(50) Bronstein David I (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1951; 0-1(49) Bronstein David -- Botvinnik Mikhail, Moskva 1951; 6.a4 Ab4 7.e4 c5 8.Axc4 cxd4 9.Cxd4 h6 =-=(22) Bronstein David -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1951; 5.e3 a6 6.Ad3 b5 7.b3 Cbd7 8.OO Ab7 9.c5 Ae7 =-=(58) Bronstein David I (RUS) -- Botvinnik M, Match, Moscow (18) 1951; 5...Cbd7 6.Ad3 Ab4 7.OO OO 8.Ad2 Ad6 9.b3 De7 0-1(65) Kotov Alexander -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1955; 4...g6 5.cxd5 cxd5 6.Af4 Ag7 7.e3 OO 8.Ae2 Cc6 9.h3 Ce4 =-=(47) Bronstein David -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1951; 3...e6 4.Cf3 Cf6 5.Ag5 dxc4 6.e4 b5 7.e5 h6 8.Ah4 g5 9.Cxg5 hxg5 =-=(42) Lilienthal Andor -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1944; 3...dxc4 4.e3 b5 5.a4 b4 6.Ce4 Cf6 7.Cxf6+ exf6 8.Axc4 Ad6 9.Db3 OO 0-1(41) Freiman S -- Botvinnik M, URS-ch08 Leningrad , 1933.
    3.cxd5 cxd5 4.Cf3 Cf6 5.Af4 Cc6 6.e3 Ch5 7.Ag3 Cxg3 8.hxg3 g6 9.Cc3 Ag7 0-1(41) Zintron -- Botvinnik M, Olympiad, Munich 1958; 0-1(40) Citron A -- Botvinnik Mikhail M, Munich 1958; 4...Cc6 5.Cc3 Cf6 6.Af4 Af5 7.e3 e6 8.Ad3 Axd3 9.Dxd3 Ae7 =-=(81) Flohr Salo -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1951.

  25. 3...e6 4.Cc3 Cf6 5.e3 Cbd7 6.Ad3 dxc4 7.Axc4 b5 8.Ad3 a6 9.e4 c5 1-0(61) Boleslavsky Isaak -- Botvinnik Mikhail, Voronovo 1952.

  26. 4.e3 e6 5.Cc3 Cbd7 6.Ad3 dxc4 7.Axc4 b5 8.Ad3 b4 9.Ce4 Ae7 0-1(29) Lisitsin Gregori -- Botvinnik Mikhail, USSR 1933.

  27. 5.Ag5 h6 6.Axf6 Dxf6 7.e3 Ad6 8.Ad3 De7 9.OO Cd7 =-=(42) Geller Efim -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1959; 5...dxc4 6.e4 b5 7.e5 h6 8.Ah4 g5 9.Cxg5 hxg5 0-1(25) Denker A -- Botvinnik M, tx URS-USA 1945.
    5.cxd5 exd5 6.Dc2 Ca6 7.Ag5 h6 8.Ah4 Ae7 9.e3 Cb4 =-=(30) Szabo Laszlo -- Botvinnik Mikhail, Amsterdam ol final 1954.

  28. 6.Dc2 Ad6 7.b3 OO 8.Ae2 De7 9.OO dxc4 0-1(33) Kan Ilya -- Botvinnik Mikhail, Training 1952; 7.Ad2 OO 8.OOO c5 9.dxc5 Cxc5 0-1(24) Kan Ilya -- Botvinnik Mikhail, Training 1954.

  29. 6...dxc4 7.Axc4 b5 8.Ad3 b4 9.Ce4 Cxe4 =-=(41) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1958.

  30. 7.OO OO 8.Ad2 Ad6 9.b3 De7 0-1(65) Kotov A -- Botvinnik M, Moskau UdSSR ch [Belawenetz,Judowitsch,Slotni 1955.

  31. 9.Dc2 Ac7 =-=(32) Taimanov Mark -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1955.

  32. 2.Cf3 f5 3.g3 Cf6 4.Ag2 Ae7 5.OO OO 6.c4 d5 7.Cc3 c6 8.Tb1 Rh8 9.cxd5 cxd5 0-1(79) Keres Paul -- Botvinnik Mikhail, Moscow Chigorin-mem 1947; 0-1(80) Keres Paul -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1947; 8...De8 9.c5 Dh5 =-=(41) Reshevsky Samuel H (USA) -- Botvinnik M, It, Nottingham 1936.

  33. 3.Cd2 c5 4.exd5 exd5 5.Cgf3 a6 6.dxc5 Axc5 7.Cb3 Aa7 8.Ag5 Cf6 9.Cfd4 OO 0-1(45) Keres Paul -- Botvinnik Mikhail, The Hague/Moscow Wch 1948; 0-1(72) Keres P -- Botvinnik M, m, Hague/Moscow 1948; 0-1(72) Keres Paul (EST) -- Botvinnik M, Ch World , Hague/Moscow (Neth 1948; 5.Ab5+ Ad7 6.De2+ De7 7.Dxe7+ Axe7 8.Axd7+ Cxd7 9.dxc5 Cxc5 =-=(21) Flohr S (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow (8) 1933; 3...Cf6 4.e5 Cfd7 5.Ad3 c5 6.c3 b6 7.Ce2 Aa6 8.Axa6 Cxa6 9.OO g6 =-=(33) Ragozin Viacheslav (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad (6) 1940; 9...Cc7 =-=(40) Tolush Alexander -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1952; 3...a6 4.Cgf3 c5 5.exd5 exd5 6.c4 Cf6 7.Ae2 Cc6 8.cxd5 Cxd5 9.OO cxd4 1-0(41) Szily Jozsef -- Botvinnik Mikhail, Budapest 1952.

  34. 4.Ce2 dxe4 5.a3 Ae7 6.Cxe4 Cc6 7.Ae3 Cf6 8.Cxf6+ Axf6 9.Dd2 e5 =-=(66) Lilienthal Andre (RUS) -- Botvinnik M, Moscow 1936; =-=(58) Lilienthal Andor -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1936.

  35. 5.dxc5 Ce7 6.Cf3 Cbc6 7.Ad3 d4 8.a3 Aa5 9.b4 Cxb4 1-0(31) Fine R -- Botvinnik M, Amsterdam AVRO [KEY GAME] 1938; 1-0(35) Fine R -- Botvinnik M, Amsterdam AVRO [KEY 1938.

  36. 5...Aa5 6.Dg4 Ce7 7.dxc5 Axc3+ 8.bxc3 Cd7 9.Dxg7 Tg8 0-1(58) Reshevsky Samuel -- Botvinnik Mikhail, Moscow SU-US 1946; 0-1(59) Reshevsky Samuel H (USA) -- Botvinnik M, Match, Moscow 1946.

  37. 6...Ce7 7.Dg4 cxd4 8.cxd4 Dc7 9.Dd1 Dc3+ 0-1(39) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik M, Moskva Alekhine-mem 1935.

  38. 9.cxd4 Ce7 0-1(47) Reshevsky S H -- Botvinnik M, m, Hague/Moscow 1948; 0-1(47) Reshevsky Samuel H (USA) -- Botvinnik M, Ch World , Hague/Moscow (Neth 1948.
    8...Ce7 9.Ad2 OO =-=(46) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1957.

  39. 2...Cf6 3.Cc3 Ab4 4.Dc2 d5 5.cxd5 exd5 6.a3 Axc3+ 7.bxc3 c5 8.Cf3 Da5 9.Cd2 Ad7 1-0(40) Najdorf Miguel -- Botvinnik Mikhail, GRONINGEN 1946; 6.Ag5 h6 7.Ah4 c5 8.e3 cxd4 9.exd4 Cc6 =-=(36) Kotov Alexander -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1940; 5...Dxd5 6.e3 c5 7.a3 Axc3+ 8.bxc3 Cbd7 9.Cf3 b6 =-=(62) Euwe M -- Botvinnik M, Nottingham 1936; =-=(56) Euwe Max (NED) -- Botvinnik M, It, Nottingham 1936; 4...Cc6 5.Cf3 d5 6.a3 Axc3+ 7.Dxc3 Ce4 8.Dc2 e5 9.e3 Af5 =-=(40) Makagonov Vladimir (AZE) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad (15) 1939; 4.e3 b6 5.Ad3 Ab7 6.Cf3 Ce4 7.OO f5 8.Dc2 Axc3 9.bxc3 OO 0-1(23) Uhlmann Wolfgang (GER) -- Botvinnik M, Olympiad, Munich 1958; 0-1(23) Uhlmann Wolfgang -- Botvinnik Mikhail, Munich 1958; 3.Cf3 b6 4.g3 Ab7 5.Ag2 Ae7 6.Cc3 OO 7.Dc2 d5 8.cxd5 exd5 9.OO Cbd7 0-1(46) Zamikhovsky A -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1931; 0-1(45) Zamikhovsky Abram -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1931.

  40. 3.Cc3 Cf6 4.e3 Ab4 5.Dc2 OO 6.Ad3 d6 7.Ce2 c5 8.a3 Aa5 9.d5 exd5 =-=(55) Taimanov M -- Botvinnik M, m 1953; =-=(55) Taimanov Mark -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU m 1952; 4.g3 Ab4 5.Ad2 OO 6.Ag2 d6 7.Cf3 Cbd7 8.OO Axc3 9.Axc3 Ce4 =-=(22) Flohr S (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow (4) 1933; 3...Ab4 4.Dc2 Cf6 5.e3 OO 6.Ad3 d6 7.Ce2 c5 8.a3 Axc3+ 9.Cxc3 Cc6 =-=(54) Bronstein David -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1951; =-=(55) Bronstein David I (RUS) -- Botvinnik M, Match, Moscow (10) 1951; 8.d5 Axc3+ 9.Cxc3 exd5 =-=(58) Kotov Alexander -- Botvinnik Mikhail, Moscow Chigorin-mem 1947.
    3.e3 Cf6 4.Cc3 d5 5.Ch3 c6 6.Ad2 Ad6 7.Dc2 OO 8.OOO De7 9.f3 dxc4 0-1(40) Bronstein David I (RUS) -- Botvinnik M, Match, Moscow (12) 1951.

  41. 4...Ab4+ 5.Ad2 Ae7 6.Cf3 d5 7.Cc3 c6 8.OO OO 9.Af4 De8 0-1(28) Steiner G -- Botvinnik Mikhail, GRONINGEN 1946; 6.Cc3 OO 7.Dc2 d5 8.Cf3 c6 9.OO De8 0-1(28) Steiner Herman -- Botvinnik M, Ch Europe , Groningen (Netherlands) (4 1946.

  42. 5.Ch3 OO 6.OO d6 7.Cc3 De8 8.e4 fxe4 9.Cf4 c6 =-=(33) Reshevsky Samuel H (USA) -- Botvinnik M, Ch World , Hague/Moscow (Neth 1948; =-=(25) Reshevsky Samuel -- Botvinnik Mikhail, The Hague/Moscow Wch 1948; =-=(32) Reshevsky Samuel -- Botvinnik Mikhail, Den Haag 1948.
    5.Cf3 d5 6.OO OO 7.b3 c6 8.Ce5 Cbd7 9.Cd3 De8 1-0(44) Makogonov Vladimir -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1940; 8.Aa3 Cbd7 9.Dc1 Ce4 =-=(78) Szabo Laslo (GER) -- Botvinnik M, It, Budapest 1952.

  43. 5...d5 6.Ch3 c6 7.Db3 OO 8.OO Ca6 9.Cf4 Rh8 =-=(40) Capablanca J. (CUB) -- Botvinnik M, Hastings 1934; 6.Cf3 c6 7.OO OO 8.b3 De8 9.Ab2 Cbd7 0-1(30) Flohr S (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow (10) 1933.

  44. 6.Cf3 d5 7.OO c6 8.Dc2 De8 9.Af4 Dh5 0-1(42) Rabinovich Joseph (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1927; 0-1(34) Rabinovich Ilya -- Botvinnik Mikhail, USSR 1927.

  45. 9.OO Cd7 1-0(38) Bronstein David I (RUS) -- Botvinnik M, Match, Moscow (22) 1951.
    8...Ad6 9.OO De7 =-=(75) Bronstein David I (RUS) -- Botvinnik M, Match, Moscow (16) 1951.

  46. 2.e3 e6 3.Ad3 Ae7 4.f4 c5 5.c3 b6 6.Cf3 OO 7.OO Aa6 8.Axa6 Cxa6 9.De2 Dc8 0-1(28) Mudrov Sergei -- Botvinnik Mikhail, Odessa ch-SU 1929.
    2.Cc3 d5 3.Dd3 g6 4.h3 Cc6 5.Af4 Af5 6.Dd2 Ag7 7.e3 OO 8.g4 Ac8 9.Ag2 Te8 1-0(42) Vilner Yakov -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1927.

  47. 2...b6 3.g3 Ab7 4.Ag2 g6 5.OO Ag7 6.c4 OO 7.Cbd2 c5 8.d5 e6 9.e4 exd5 0-1(49) Chekhover Vitaly (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Leningrad 1931; 6.c3 OO 7.Af4 c5 8.Ca3 d6 9.Tc1 Cbd7 0-1(39) Rokhlin Yakov -- Botvinnik Mikhail, Leningrad masters 1933; 4.c4 e5 5.dxe5 Cg4 6.Ag2 Cxe5 7.Cbd2 Ae7 8.OO Cg6 9.Cb1 OO 0-1(36) Savitsky L -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad 1933; 3.e3 c5 4.c4 Ab7 5.Cc3 cxd4 6.exd4 e6 7.Ad3 Ae7 8.OO OO 9.b3 d5 0-1(25) Bogoliubov E -- Botvinnik M, It, Nottingham 1936; 4.Ad3 Ab7 5.c4 e6 6.OO Ae7 7.Cc3 d5 8.cxd5 exd5 9.Ab5+ Rf8 0-1(37) Kotov Alexander -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1944; 3.Ag5 Ab7 4.e3 e6 5.Cbd2 c5 6.c3 h6 7.Ah4 d6 8.Ab5+ Cbd7 9.dxc5 bxc5 0-1(54) Aaron Manuel -- Botvinnik Mikhail, Leipzig 1960.
    2...g6 3.c4 Ag7 4.e3 d6 5.Cc3 OO 6.Ad3 Cc6 7.OO e5 8.dxe5 dxe5 9.e4 Ae6 0-1(46) Andreev Grigory -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1924; 3.Ag5 Ce4 4.Af4 Ag7 5.Cbd2 d5 6.e3 c5 7.c3 Cc6 8.Cxe4 dxe4 9.Cg5 cxd4 =-=(19) Keres Paul -- Botvinnik Mikhail, Budapest 1952.

  48. 3.c4 d5 4.Ag5 Cbd7 5.Cc3 c6 6.e3 Da5 7.Dc2 Ab4 8.Cd2 OO 9.Ae2 b6 1-0(14) Izmailov P -- Botvinnik Mikhail, Odessa 1929; 6...Ae7 7.Tc1 OO 8.Ad3 b6 9.OO Ab7 0-1(34) Freiman S -- Botvinnik M, Ch URS, Odessa 1929; 6.Tc1 h6 7.Ah4 dxc4 8.e4 Da5 9.e5 Ce4 0-1(52) Rokhlin Yakov (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Leningrad 1926; 5...Ae7 6.e3 OO 7.Tc1 c6 8.Ad3 b6 9.OO Ab7 0-1(34) Freyman S -- Botvinnik M, Odessa 1929; 4.Cc3 Cbd7 5.Ag5 c6 6.e3 Da5 7.cxd5 Cxd5 8.Dd2 Ab4 9.Tc1 c5 0-1(32) Barischev K -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1926; 7.Cd2 Ab4 8.Dc2 OO 9.Cb3 Axc3+ 0-1(31) Zaslavsky David -- Botvinnik Mikhail, Leningrad ch-city 1926; 3...b6 4.g3 Ab7 5.Ag2 Ae7 6.OO OO 7.Cc3 Ce4 8.Dc2 Cxc3 9.Dxc3 f5 1-0(47) Freiman Sergei -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1927; 0-1(24) Makogonov Vladimir -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1927.

  49. 3...d5 4.e3 c5 5.Cbd2 Ae7 6.Ad3 c4 7.Ae2 b5 8.OO OO 9.Axf6 Axf6 0-1(49) Pavlov Pianov N -- Botvinnik M, URS-ch06 Odessa qf2 1929; 8...Rf8 9.Axf6 Axf6 0-1(22) Pavlov Pianov Nikolay -- Botvinnik Mikhail, Odessa ch SU qf2 1929.
    3...c5 4.e4 cxd4 5.Cbd2 Ae7 6.e5 Cd5 7.Axe7 Dxe7 8.Cxd4 OO 9.c4 Cf4 *(15) Ragozin -- Botvinnik M, Ch.ZSRR 1929; 4.e3 d5 5.Cbd2 Ae7 6.Ad3 c4 7.Ae2 b5 8.OO OO 9.Axf6 Axf6 0-1(49) Pawlow Pianow -- Botvinnik M, Ch.ZSRR 1929.
    3...Ae7 4.Cbd2 c5 5.e4 cxd4 6.e5 Cd5 7.Axe7 Dxe7 8.Cxd4 OO 9.c4 Cf4 0-1(14) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik Mikhail, USSR 1929; 0-1(15) Ragozin Viacheslav (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Odessa 1929.

  50. 4.Axf6 Dxf6 5.e4 d6 6.Cc3 a6 7.e5 Dd8 8.Ad3 d5 9.Ce2 c5 0-1(19) Terpugov Evgeni -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1951.

  51. 9.e3 Cc6 =-=(95) Petrosian T -- Botvinnik M, URS 19ch 1951; =-=(100) Petrosian Tigran -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1951.

  52. 2...c6 3.Cc3 d5 4.Cf3 e6 5.e3 Cbd7 6.Dc2 Ad6 7.Ad2 OO 8.OOO c5 9.cxd5 exd5 0-1(52) Taimanov M -- Botvinnik M, URS-ch20 plof-1pl Mo 1952; 0-1(51) Taimanov Mark -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-URS m 1952; 0-1(52) Taimanov Mark -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1953; 4...dxc4 5.e3 b5 6.a4 b4 7.Ca2 e6 8.Axc4 Cbd7 9.OO Ab7 0-1(35) Jagdfeld G -- Botvinnik M, Leningradd cat 1925; 0-1(25) Jagdfeld G -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1925.

  53. 3.g3 c6 4.Ag2 d5 5.cxd5 cxd5 6.Cf3 Ag7 7.OO OO 8.Cc3 Ce4 9.Db3 Cxc3 =-=(24) Rabinovich Ilia (RUS) -- Botvinnik M, It, Moscow (19) 1935; 3...Ag7 4.Ag2 d5 5.cxd5 Cxd5 6.e4 Cb6 7.Ce2 e5 8.Ae3 exd4 9.Cxd4 c5 0-1(23) Miliutin Veniamin -- Botvinnik M, Ch Leningrad , Leningrad (Russia) 1924.

  54. 3...Ag7 4.e4 d6 5.f3 Cbd7 6.Ae3 e5 7.Cge2 a6 8.Dd2 OO 9.d5 Ce8 0-1(40) Kottnauer Cenek -- Botvinnik Mikhail, Budapest 1952; 0-1(41) Kottnauer Cenek -- Botvinnik Mikhail, Budapest 1952; 4.Cf3 d6 5.Af4 Ch5 6.Dd2 Cxf4 7.Dxf4 Cd7 8.Cg5 OO 9.e3 h6 0-1(32) Abramovic G -- Botvinnik Mikhail, Leningrad jr 1924.

  55. 4.e3 Ag7 5.Cf3 OO 6.Db3 e6 7.Ae2 b6 8.OO Ab7 9.Td1 Cbd7 =-=(22) Flohr S (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow (12) 1933; =-=(21) Flohr S -- Botvinnik M, Leningrad 1933; 6.b4 c6 7.Db3 dxc4 8.Axc4 b5 9.Ae2 a5 0-1(23) Troianescu Octav (ROM) -- Botvinnik M, Budapest (11) 1952.
    4.cxd5 Cxd5 5.e4 Cxc3 6.bxc3 c5 7.Ac4 Ag7 8.Ce2 OO 9.OO Cd7 =-=(49) Bronstein David -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1951; 0-1(38) Ratner Boris -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1945.
    4.Db3 dxc4 5.Dxc4 Ag7 6.Cf3 OO 7.e4 c6 8.Ae2 Cbd7 9.OO Cb6 =-=(41) Dubinin Peter -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1940; =-=(41) Dubinin Petr (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow (5) 1940.

  56. 5...c6 6.Cf3 OO 7.Ad3 dxc4 8.Axc4 Cd5 9.Ag3 Cxc3 0-1(75) Moiseev Oleg -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1952.

  57. 6.Db3 c5 7.cxd5 cxd4 8.exd4 Cbd7 9.Ae2 Cb6 0-1(40) Gotthilf S -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad (Russia) (14) 1938; 1-0(41) Levenfish Grigory (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow 1937.
    6.Cf3 c5 7.dxc5 Da5 8.Da4 Dxc5 9.Db5 Dxb5 1-0(78) Levenfish Grigory (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow 1937; 1-0(78) Levenfish Grigori -- Botvinnik Mikhail, Moscow m 1937.
    6.cxd5 Cxd5 7.Cxd5 Dxd5 8.Axc7 Ca6 9.Axa6 Dxg2 =-=(42) Flohr S (RUS) -- Botvinnik M, It, Amsterdam 1938.

  58. 7...Da5 8.cxd5 Td8 9.Dd2 Cxd5 0-1(37) Tolush Alexander (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad (2) 1939.

  59. 9.Da4 Ce4 0-1(40) Ragozin Viacheslav (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad (8) 1940; 0-1(41) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1940.

  60. 5.cxd5 Cxd5 6.Db3 Cxc3 7.bxc3 OO 8.e3 c5 9.Ae2 Dc7 0-1(28) Goglidze Viktor -- Botvinnik M, Moskva Alekhine-mem 1935; 0-1(29) Goglidze Viktor -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1935; 7...c5 8.e3 OO 9.Ae2 Cd7 =-=(24) Capablanca J. (CUB) -- Botvinnik M, Moscow 1935.
    5.e3 OO 6.Db3 e6 7.Ad2 b6 8.Tc1 Ab7 9.cxd5 exd5 =-=(41) Gligoric Svetozar (YUG) -- Botvinnik M, Memorial M.Chigorin, Moscow (3) 1947; 6.Ae2 e6 7.OO b6 8.a4 a5 9.b3 Ca6 0-1(31) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1938.
    5.Ag5 Ce4 6.cxd5 Cxg5 7.Cxg5 e6 8.Cf3 exd5 9.e3 OO =-=(44) Lasker Emanuel -- Botvinnik M, It, Nottingham 1936.
    5.Af4 OO 6.e3 c5 7.Db3 cxd4 8.Cxd4 dxc4 9.Axc4 Cbd7 =-=(26) Capablanca J. (CUB) -- Botvinnik M, It, Amsterdam 1938.

  61. 5...dxc4 6.Dxc4 OO 7.e4 Ag4 8.Ae3 Cfd7 9.Td1 Cb6 1-0(24) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Match, Moscow (11) 1958; 9.OOO Cc6 1-0(28) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Match, Moscow (6) 1957.

  62. 6.Af4 dxc4 7.Dxc4 Ae6 8.Dd3 Cd5 9.Ad2 Cb4 1-0(34) Euwe Max -- Botvinnik Mikhail, AVRO 1938; 1-0(34) Euwe Max (NED) -- Botvinnik M, It, Amsterdam (12) 1938.

  63. 9.Dc2 Ac4 =-=(45) Smyslov Vasily -- Botvinnik Mikhail, Den Haag 1948; =-=(44) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Ch World , Hague/Moscow (Neth 1948.

  64. 3.Cf3 b6 4.g3 Ab7 5.Ag2 Ae7 6.OO OO 7.Cc3 d5 8.Ce5 Dc8 9.Af4 dxc4 =-=(49) Belavenets Sergei -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1934; 0-1(40) Belavenets Sergey -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1934; 9.cxd5 Cxd5 0-1(52) Lundin Erik -- Botvinnik M, It, Groningen 1946; 8.cxd5 exd5 9.Af4 Cbd7 0-1(34) Chekhover Vitaly (RUS) -- Botvinnik M, Ch Leningrad, Leningrad 1932; 7...Ce4 8.Dc2 Cxc3 9.Dxc3 f5 =-=(30) Alekhin Alexander (RUS) -- Botvinnik M, It, Amsterdam 1938; =-=(30) Alekhine Alexander -- Botvinnik M, Nederland AVRO 1938; =-=(30) Alekhine Alexander -- Botvinnik M, NED AVRO 1938; 9...d6 1-0(43) Lilienthal Andor -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1940; 6.Cc3 Ce4 7.Cxe4 Axe4 8.OO OO 9.b3 d5 0-1(35) Fedoseev S -- Botvinnik M, Ch Leningrad, Leningrad 1930; 9.Ce1 Axg2 =-=(23) Zagorjansky Evgeny (RUS) -- Botvinnik M, Sverdlovsk 1943; 4.Cc3 Ab7 5.Ag5 h6 6.Ah4 Ab4 7.Dc2 OO 8.e3 d6 9.Ad3 Cbd7 =-=(44) Flohr S (RUS) -- Botvinnik M, Cup World , Moscow (Russia) 1936; 3...d5 4.Cc3 c6 5.cxd5 cxd5 6.Af4 Cc6 7.e3 Ch5 8.Ag5 Db6 9.a3 h6 0-1(33) Petrosian Tigran -- Botvinnik Mikhail, Training 1952; 4.Ag5 Cbd7 5.Cc3 c6 6.e3 Da5 7.Db3 Ce4 8.cxd5 exd5 9.Af4 Ab4 0-1(27) Golubev Ivan -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1926; 3...Ab4+ 4.Ad2 De7 5.g3 OO 6.Ag2 Axd2+ 7.Dxd2 d6 8.OO e5 9.Cc3 Te8 =-=(32) Budo A -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1931.
    3.g3 c5 4.d5 exd5 5.cxd5 b5 6.Ag2 d6 7.a4 b4 8.Cd2 g6 9.Cgf3 Aa6 =-=(51) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik Mikhail, Sverdlovsk 1943.

  65. 3...d5 4.Ag5 Cbd7 5.Cf3 c6 6.Db3 Ae7 7.e3 OO 8.Ae2 b6 9.cxd5 exd5 0-1(31) Rauzer Vsevolod (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1931.
    3...b6 4.e4 Ab4 5.Ad3 Ab7 6.De2 c5 7.d5 OO 8.Ae3 exd5 9.cxd5 Te8 0-1(33) Riblin B -- Botvinnik M, Match, Leningrad 1925.

  66. 4.Cf3 b6 5.Db3 Axc3+ 6.Dxc3 Ab7 7.g3 d6 8.Ag2 Cbd7 9.OO OO 0-1(32) Alatsortev Vladimir -- Botvinnik Mikhail, Leningrad ch-city 1930; 0-1(32) Alatorcev V -- Botvinnik M, Leningrad chc 1930; 5.e3 Ab7 6.Ad3 OO 7.OO d5 8.cxd5 exd5 9.a3 Ad6 0-1(43) Alatsortev Vladimir -- Botvinnik Mikhail, Leningrad training 1933; 4...c5 5.e3 OO 6.Ad3 d5 7.OO Cc6 8.a3 Axc3 9.bxc3 b6 1-0(36) Taimanov Mark -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU m 1952.
    4.a3 Axc3+ 5.bxc3 c5 6.e3 OO 7.Ad3 Cc6 8.Ce2 d6 9.e4 e5 1-0(38) Bondarevsky Igor -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1940; 6...Cc6 7.Ad3 b6 8.Ce2 d6 9.e4 Cd7 0-1(36) Kan Ilya -- Botvinnik Mikhail, Training 1952; 6.f3 d5 7.e3 OO 8.cxd5 Cxd5 9.Ad2 Cc6 =-=(32) Lilienthal Andre (RUS) -- Botvinnik M, It, Moscow (17) 1935.
    4.Db3 c5 5.dxc5 Ca6 6.a3 Axc5 7.Cf3 b6 8.Ag5 Ab7 9.e3 Ae7 =-=(30) Eliskases Erich (ARG) -- Botvinnik M, It, Moscow (4) 1936.

  67. 4...OO 5.Ce2 d5 6.a3 Ae7 7.cxd5 Cxd5 8.Cxd5 exd5 9.g3 Cd7 =-=(50) Reshevsky Samuel H (USA) -- Botvinnik M, It, Amsterdam 1938; 5.Ad3 d5 6.cxd5 exd5 7.Ce2 c5 8.OO Cc6 9.a3 cxd4 0-1(41) Stolberg Mark -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-URS 1940.

  68. 5.Ad3 OO 6.Cf3 d5 7.OO Cc6 8.a3 Axc3 9.bxc3 b6 1-0(36) Taimanov Mark -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1953.

  69. 9.bxc3 dxc4 =-=(24) Bronstein David -- Botvinnik Mikhail, USSR 1952.

  70. 4...c5 5.dxc5 Ca6 6.g3 Da5 7.Ag2 Axc3+ 8.Dxc3 Dxc3+ 9.bxc3 Cxc5 =-=(21) Flohr S (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow (2) 1933; 6.a3 Axc3+ 7.Dxc3 Cxc5 8.f3 d6 9.e4 e5 1-0(69) Flohr S (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow (6) 1933.
    4...Cc6 5.Cf3 d6 6.Ad2 e5 7.a3 Axc3 8.Axc3 De7 9.dxe5 dxe5 =-=(27) Ragozin Viacheslav (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad (4) 1940; 5...d5 6.e3 OO 7.a3 Axc3+ 8.Dxc3 Ad7 9.b3 a5 0-1(38) Kotov Alexander -- Botvinnik Mikhail, Leningrad ch-SU 1939.

  71. 5.Cf3 c5 6.cxd5 exd5 7.Ad2 cxd4 8.Cxd4 OO 9.g3 Db6 0-1(22) Akshanov A -- Botvinnik Mikhail, USSR 1931; 0-1(23) Akshanov A -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU sf 1931.
    5.a3 Axc3+ 6.Dxc3 Cc6 7.Cf3 Ce4 8.Db3 Ca5 9.Da4+ c6 0-1(34) Rudakovsky Iosif (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1945.

  72. 5...Dxd5 6.Cf3 c5 7.Ad2 Axc3 8.Axc3 cxd4 9.Cxd4 Cc6 =-=(21) Ragozin Viacheslav (RUS) -- Botvinnik M, It, Moscow 1936; =-=(30) Levenfish Grigori -- Botvinnik Mikhail, Moscow m 1937; =-=(34) Levenfish Grigory (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow 1937; 9...e5 0-1(40) Lowenfisch Grigory -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1937; 0-1(41) Levenfish Grigory (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow 1937; 6.e3 c5 7.a3 Axc3+ 8.bxc3 b6 9.Cf3 Cbd7 1-0(67) Levenfish Grigory (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow 1937; 0-1(67) Levenfish Grigori -- Botvinnik Mikhail, Moscow m 1937; 8...Cbd7 9.Cf3 b6 =-=(56) Euwe M -- Botvinnik M, Nottingham 1936; 8.Dxc3 Cbd7 9.Cf3 cxd4 =-=(42) Flohr S (RUS) -- Botvinnik M, Hastings 1934.

  73. 6.a3 Axc3+ 7.bxc3 c5 8.e3 OO 9.f3 Te8 =-=(66) Platz -- Botvinnik Mikhail, Budapest 1952; 8.Cf3 Da5 9.Cd2 Ad7 1-0(40) Najdorf Miguel (ARG) -- Botvinnik M, Ch Europe , Groningen (Netherlands) 1946.
    6.Cf3 c5 7.Ag5 h6 8.Axf6 Dxf6 9.a3 Aa5 0-1(45) Veresov Gavriil -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1944; 0-1(45) Veressov G -- Botvinnik M, URS-ch 1944.

  74. 6...Ae6 7.e3 h6 8.Ah4 OO 9.a3 Ae7 =-=(50) Ragozin Viacheslav (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad (2) 1940; 7...Cbd7 8.f4 h6 9.Axf6 Dxf6 =-=(62) Goldberg Grigory (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad 1932; 7.Cf3 Cbd7 8.a3 Ae7 9.e3 h6 0-1(63) Veresov Gavriil (BLR) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad (Russia) (12) 1938.

  75. 8.e3 cxd4 9.exd4 Cc6 =-=(36) Kotov Alexander (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1940.

  76. 9.Dxc3 g5 0-1(24) Keres -- Botvinnik M, Leningrad-Moscow - 1941; 0-1(22) Keres Paul -- Botvinnik Mikhail, Leningr/Moscow ch-URS 1941.
    8...OO 9.dxc5 Axc3 1-0(73) Mikenas Vladas -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1940.

  77. 1...c6 2.Cc3 d5 3.Cf3 Ag4 4.h3 Axf3 5.Dxf3 Cf6 6.d3 e6 7.Ae2 Cbd7 8.Dg3 g6 9.OO Ag7 0-1(62) Smyslov V -- Botvinnik M, WCh 1958; 0-1(62) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Match, Moscow 1958; 7.a3 Ae7 8.g4 Cfd7 9.d4 Cf8 1-0(35) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Match, Moscow (19) 1958; 3...dxe4 4.Cxe4 Cf6 5.Cxf6+ gxf6 6.Ac4 Ag7 7.h3 Af5 8.OO e6 9.Te1 OO =-=(49) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1958; 3.d4 dxe4 4.Cxe4 Af5 5.Cg3 Ag6 6.h4 h6 7.Cf3 Cd7 8.Ad3 Axd3 9.Dxd3 Dc7 0-1(66) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Match, Moscow 1958; 2.d4 d5 3.f3 e6 4.Cc3 Cf6 5.Ag5 h6 6.Ah4 Db6 7.a3 c5 8.Cge2 Cc6 9.dxc5 Axc5 1-0(55) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Ch World , Moscow (Russia) 1958; 3.exd5 cxd5 4.c4 Cf6 5.Cc3 Cc6 6.Ag5 dxc4 7.d5 Ce5 8.Dd4 Cd3+ 9.Axd3 cxd3 1-0(40) Flohr S -- Botvinnik M, Moscow 1933; 3.Cc3 g6 4.Af4 Ag7 5.exd5 cxd5 6.Cb5 Ca6 7.De2 Cf6 8.Cd6+ Rf8 9.Cxc8 Txc8 0-1(24) Nurmamedov Mammed (TKM) -- Botvinnik M, Olympiad URS, Moscow 1959.
    1...g6 2.d4 Ag7 3.Cc3 d6 4.Cf3 Cf6 5.Ae2 OO 6.OO Ag4 7.h3 Axf3 8.Axf3 Cc6 9.Ce2 e5 0-1(36) Mukhitdinov -- Botvinnik M, URS 4/163 1989.
    1...d6 2.d4 Cf6 3.Cc3 g6 4.Ag5 h6 5.Ah4 Ag7 6.Ae2 c5 7.e5 Ch5 8.dxc5 Cf4 9.Ag3 dxe5 =-=(20) Unzicker Wolfgang -- Botvinnik Mikhail, Moscow Alekhine-mem 1956.

  78. 2.c4 Cc6 3.f4 g6 4.Cf3 Ag7 5.Cc3 e6 6.b3 Cge7 7.Ab2 d5 8.e5 b6 9.d4 cxd4 0-1(23) Blumenfeld B -- Botvinnik Mikhail, USSR 1931; 0-1(21) Blumenfeld M -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU sf 1931; 3.Cc3 g6 4.d3 Ag7 5.g3 d6 6.Ag2 e6 7.Cge2 Cge7 8.Ag5 h6 9.Ae3 Cd4 0-1(62) Sliwa Bogdan (POL) -- Botvinnik M, It, Budapest 1952; 0-1(62) Sliwa B -- Botvinnik M, Budapest 1952.
    2.Ce2 Cf6 3.Cbc3 d5 4.exd5 Cxd5 5.Cxd5 Dxd5 6.Cc3 Dd8 7.Ac4 Cc6 8.d3 e6 9.OO Ae7 0-1(60) Plater -- Botvinnik M, Moscow-ch 1947; 0-1(62) Plater Kazimierz -- Botvinnik Mikhail, Moscow Chigorin-mem 1947; 2...Cc6 3.d4 cxd4 4.Cxd4 Cf6 5.Cc3 d6 6.Ag5 e6 7.Dd2 h6 8.Axf6 gxf6 9.OOO a6 =-=(80) Bondarevsky Igor -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1951.

  79. 5.Cge2 e6 6.d3 Cge7 7.OO OO 8.Ae3 Cd4 9.Dd2 d5 0-1(35) Alexander K -- Botvinnik M, It, Nottingham 1936.

  80. 5...e6 6.Ae3 d6 7.Dd2 Ad7 8.Cf3 Cd4 9.OO h6 1-0(41) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Training 1951.
    5...d6 6.Cge2 e5 7.Cd5 Cge7 8.c3 Cxd5 9.exd5 Ce7 0-1(36) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1954.

  81. 9.g4 fxg4 0-1(43) Smyslov V -- Botvinnik M, Moscow-Wch 1954; 0-1(41) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1954.

  82. 2...d6 3.d4 cxd4 4.Cxd4 Cf6 5.Cc3 g6 6.Ae2 Ag7 7.Ae3 Cc6 8.Cb3 Ae6 9.f4 OO =-=(19) Alekhine A -- Botvinnik M, Nottingham 107&15 1936; =-=(18) Alekhine -- Botvinnik M, Nottingham 1936; =-=(20) Alekhin Alexander (RUS) -- Botvinnik M, It, Nottingham 1936; =-=(46) Levenfish Grigory (RUS) -- Botvinnik M, It, Moscow (18) 1936; 0-1(48) Kan Ilya (RUS) -- Botvinnik M, It, Moscow (14) 1936; 8.OO OO 9.Dd2 Cg4 0-1(43) Bernstein Osip -- Botvinnik Mikhail, GRONINGEN 1946; 7.Cb3 Cc6 8.Ae3 OO 9.f4 Ae6 =-=(19) Alekhine Alexander -- Botvinnik Mikhail M, Nottingham 1936; 5...Cc6 6.Ae2 g6 7.Ae3 Ag7 8.Dd2 Cg4 9.Axg4 Axg4 1-0(58) Bogatyrchuk F (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad 1933; 3.Ab5+ Cc6 4.OO a6 5.Axc6+ bxc6 6.d4 cxd4 7.Dxd4 e5 8.Dd3 Cf6 9.Ag5 Ae7 0-1(51) Sokolsky Alexei -- Botvinnik Mikhail, Moscow Chigorin-mem 1947.
    2...e6 3.d4 cxd4 4.Cxd4 Cf6 5.Cc3 d6 6.Ae2 Cc6 7.OO a6 8.Rh1 Dc7 9.f4 Ad7 =-=(44) Michell Reginald -- Botvinnik Mikhail, Hastings 1934; =-=(36) Michell R -- Botvinnik M, Hastings 1934; 6.Ae3 a6 7.Ae2 Dc7 8.OO Ae7 9.f4 Cc6 1-0(65) Sozin Veniamin -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1931; 5.Ad3 Cc6 6.Cxc6 dxc6 7.Cd2 e5 8.OO Dc7 9.b3 Ac5 1-0(60) Thomas George Alan -- Botvinnik M, Hastings 1934; 3.c4 Cc6 4.Cc3 Cf6 5.d4 cxd4 6.Cxd4 Ab4 7.Cxc6 dxc6 8.Dxd8+ Rxd8 9.Ad2 e5 0-1(47) Kasparian Genrikh (ARM) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1931.
    2...g6 3.c4 Ag7 4.d4 d6 5.Cc3 Cc6 6.Ae3 Ag4 7.dxc5 dxc5 8.Dxd8+ Txd8 9.Axc5 Axc3+ 1-0(43) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Match, Moscow (12) 1957; 1-0(28) Smyslov Vasily -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1957; 3.d4 Ag7 4.c3 cxd4 5.cxd4 d5 6.exd5 Cf6 7.Ab5+ Cbd7 8.Cc3 OO 9.Axd7 Dxd7 0-1(36) Walsh C. (WLS) -- Botvinnik M, Olympiad, Munich 1958.

  83. 3.g3 g6 4.Ag2 Ag7 5.OO e5 6.d3 Cge7 7.Cc3 d6 8.Ae3 OO 9.Dd2 Cd4 =-=(52) Czerniak Moshe -- Botvinnik Mikhail, Moscow ol final 1956.
    3.Ae2 Cf6 4.Cc3 d5 5.e5 Cd7 6.Cxd5 Cdxe5 7.Cxe5 Cxe5 8.d4 Dxd5 9.dxe5 Dxd1+ =-=(38) Romanovsky Petr (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Leningrad 1934.

  84. 4...g6 5.c4 Ag7 6.Ae3 Cf6 7.Cc3 Cg4 8.Dxg4 Cxd4 9.Dd1 e5 =-=(46) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Memorial A.Alekhine, Moscow 1956; =-=(44) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Alekhine-mem 1956; 6.Cc2 d6 7.Ae2 f5 8.exf5 Axf5 9.OO Ch6 =-=(21) Alexander Conel Hugh -- Botvinnik Mikhail, Amsterdam ol final 1954; 5.Cxc6 bxc6 6.Dd4 Cf6 7.e5 Cd5 8.e6 f6 9.exd7+ Axd7 0-1(37) Vestol A -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1956; 0-1(37) Westol A -- Botvinnik M, Olympiad, Moscow (5) 1956.

  85. 5...g6 6.Cxc6 dxc6 7.Dxd8+ Rxd8 8.Ac4 Re8 9.a4 e5 =-=(23) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1958.

  86. 6.Ac4 e6 7.OO Ae7 8.Ab3 OO 9.Ae3 Ca5 0-1(25) Padevsky N -- Botvinnik M, A.Alekhin memorial, Moscow 1956.

  87. 8.Cb3 Ae6 9.f4 OO 0-1(29) Rauzer Vsevolod (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad 1933; =-=(23) Alekhine Alexander -- Botvinnik Mikhail, Nottingham 1936.
    8.Dd2 Cg4 9.Axg4 Axg4 1-0(58) Bohatirchuk Fedor -- Botvinnik Mikhail, Leningrad ch-SU 1933.

  88. 9.h5 d5 =-=(16) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1958; 0-1(41) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Match, Moscow (5) 1958.
    8...h5 9.f3 OO =-=(40) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1958.

  89. 7.Ae2 Ae7 8.OO OO 9.Cdb5 a6 0-1(34) Smyslov Vasily -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1949; 0-1(41) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Ch World , Hague/Moscow (Neth 1948.
    7.Ab5 Ad7 8.OO Ae7 9.Rh1 h6 0-1(38) Romanovsky P A -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1945; 0-1(38) Romanovsky P -- Botvinnik M, Moscow ch-URS 1945.

  90. 7...h6 8.Axf6 gxf6 9.OOO a6 =-=(60) Spassky Boris V (FRA) -- Botvinnik M, Olympiad URS, Moscow 1959; 0-1(57) Bronstein David -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1951; 0-1(76) Suetin Alexey S (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1952; 1-0(34) Keres Paul -- Botvinnik Mikhail, Moscow Alekhine-mem 1956; 9.Cb3 a6 0-1(53) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik Mikhail, Training 1951.

  91. 9.Ae3 Ad7 0-1(40) Smyslov Vasily V -- Botvinnik Mikhail M, Moscow Wch-m 1957; 0-1(41) Smyslov V -- Botvinnik Mikhail M, WCh 1957; 0-1(41) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Match, Moscow (4) 1957; 1-0(41) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1957; 9...Cg4 =-=(45) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1957.
    9.Af4 Ad7 1-0(51) Duckstein Andreas -- Botvinnik Mikhail, Munich ol 1958; =-=(40) Averbakh Yuri -- Botvinnik Mikhail, Training 1957.
    9.Ah4 Ad7 1-0(51) Dueckstein Andreas (AUT) -- Botvinnik M, Olympiad, Munich 1958.

  92. 2.f4 exf4 3.Cf3 d5 4.exd5 Cf6 5.Ab5+ c6 6.dxc6 bxc6 7.Ac4 Cd5 8.d4 Ad6 9.OO OO 0-1(25) Bronstein David -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-URS 1952; 0-1(26) Bronstein David -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1952; 8.OO Ad6 9.Ab3 OO 0-1(34) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik Mikhail, Training 1947; 2...d5 3.Cf3 dxe4 4.Cxe5 Cd7 5.d4 exd3 6.Axd3 Cxe5 7.fxe5 Dh4+ 8.g3 Dg4 9.Dxg4 Axg4 =-=(40) Konstantinopolsky A -- Botvinnik M, Sverdlovsk 1943.
    2.Cc3 Cf6 3.f4 d5 4.fxe5 Cxe4 5.Cf3 Cc6 6.De2 Af5 7.Db5 Cc5 8.d4 a6 9.De2 Ce4 1-0(27) Kan Ilya -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1935; 1-0(26) Kan Ilia (RUS) -- Botvinnik M, It, Moscow (13) 1935; 5...Ab4 6.De2 Axc3 7.bxc3 OO 8.De3 f6 9.d4 fxe5 0-1(22) Rabinovich Joseph (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Leningrad 1926.
    2.d4 exd4 3.Dxd4 Cc6 4.De3 Ab4+ 5.Cc3 Cge7 6.Ad2 OO 7.OOO d6 8.Dg3 Rh8 9.f4 f5 1-0(56) Tolush Alexander -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1944.
    2.Ac4 Cf6 3.d3 Cc6 4.Cc3 Ac5 5.f4 d6 6.Cf3 OO 7.Ca4 Ag4 8.Cxc5 dxc5 9.Ae3 exf4 0-1(33) Savitsky Leonid -- Botvinnik Mikhail, Leningrad tt 1931.

  93. 3.Cc3 Cf6 4.Ab5 Ab4 5.OO OO 6.d3 d6 7.Ag5 Axc3 8.bxc3 De7 9.Te1 a6 1-0(38) Bogatyrchuk F (RUS) -- Botvinnik M, It, Moscow (15) 1935; 9.Cd2 h6 =-=(37) Lisitsyn Georgy (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad (11) 1939; 4...Cd4 5.Cxd4 exd4 6.e5 dxc3 7.exf6 Dxf6 8.dxc3 De5+ 9.De2 Dxe2+ =-=(15) Aronin Lev -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1952; 3...Ab4 4.Ab5 Cf6 5.d3 Cd4 6.Aa4 b5 7.Ab3 d5 8.Cxe5 Cxb3 9.cxb3 d4 0-1(43) Rokhlin Yakov (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad 1930.

  94. 3...Ac5 4.b4 Ab6 5.a4 a6 6.Cc3 Cf6 7.Cd5 Cxe4 8.OO OO 9.d3 Cf6 1-0(19) Kan Ilya -- Botvinnik Mikhail, Odessa ch-SU 1929.

  95. 4.d3 Ac5 5.Cc3 d6 6.Ag5 h6 7.Axf6 Dxf6 8.Cd5 Dd8 9.c3 OO =-=(38) Keres Paul (EST) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad/Moscow (Ru 1941.
    4.Cg5 d5 5.exd5 Ca5 6.Ab5+ c6 7.dxc6 bxc6 8.Ae2 h6 9.Cf3 e4 =-=(40) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1945.

  96. 7.Axd5 Dxd5 8.Cc3 Dd8 9.Txe4+ Ae7 0-1(36) Perfiliev Alexander -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1st cat 1925.

  97. 9.Cxd4 f5 0-1(58) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik Mikhail, Leningrad masters 1930; 0-1(63) Ragozin Viacheslav (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Leningrad 1930.

  98. 4.Axc6 dxc6 5.Cc3 f6 6.d4 exd4 7.Dxd4 Dxd4 8.Cxd4 Ad6 9.Cce2 Ce7 =-=(34) Iljin_Genevsky Alexander (RUS) -- Botvinnik M, Leningrad 1926; 6.d3 Ad6 7.Ae3 c5 8.Ce2 Ce7 9.Cg3 Ae6 0-1(59) Romanovsky Peter -- Botvinnik M, Moskva Alekhine-mem 1935; 5.d4 exd4 6.Dxd4 Dxd4 7.Cxd4 Ad7 8.Ae3 OOO 9.OO Cf6 0-1(37) Golubev Ivan -- Botvinnik Mikhail, Leningrad tt 1931.
    4.Ac4 Cf6 5.d3 Ac5 6.Ae3 Axe3 7.fxe3 d5 8.exd5 Cxd5 9.Axd5 Dxd5 0-1(28) Liutov N -- Botvinnik Mikhail, Leningrad tt 1925; 5.OO Cxe4 6.d4 b5 7.Ab3 d5 8.dxe5 Ae6 9.c3 Ac5 =-=(18) Boleslavsky Isaak -- Botvinnik Mikhail, Soviet ch 1941.

  99. 4...d6 5.d4 b5 6.Ab3 Cxd4 7.Cxd4 exd4 8.Ad5 Tb8 9.Dxd4 Ad7 =-=(84) Ilyin Zhenevsky Alexander -- Botvinnik Mikhail, Leningrad masters 1933.

  100. 5.De2 Ae7 6.c3 b5 7.Ab3 d6 8.OO OO 9.a4 b4 0-1(41) Chekhover Vitaly -- Botvinnik Mikhail, USSR 1945; 0-1(28) Chekhover Vitali -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-URS 1945; 0-1(40) Chekhover Vitaly (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow (6) 1945.
    5.d3 d6 6.c3 Ae7 7.OO OO 8.Te1 b5 9.Ac2 d5 0-1(60) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad/Moscow (Ru 1941.
    5.Axc6 bxc6 6.Cc3 d6 7.d4 Cd7 8.dxe5 dxe5 9.OO Ad6 0-1(53) Ljublinsky Victor (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Moscow 1943.

  101. 5...Cxe4 6.d4 b5 7.Ab3 d5 8.dxe5 Ae6 9.c3 Ac5 =-=(32) Lilienthal Andre (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad/Moscow (Ru 1941; 1-0(50) Smyslov V -- Botvinnik M, Moskva Alekhine-mem 1943; =-=(89) Boleslavsky I -- Botvinnik M, Sverdlovsk 1943; =-=(18) Boleslavsky Isaak (BLR) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad/Moscow (Ru 1941.
    5...d6 6.Axc6+ bxc6 7.d4 exd4 8.Cxd4 c5 9.Cf3 Ae7 1-0(41) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Ch World , Moscow (Russia) (11) 1954.

  102. 6.De2 b5 7.Ab3 d6 8.c3 OO 9.d4 Ag4 0-1(36) Rumin N (RUS) -- Botvinnik M, It, Moscow 1935.

  103. 9.Cxe5 OO 0-1(36) Nadporoshky K -- Botvinnik M, Leningradd cat 1925.

  104. 7...OO 8.c3 d6 9.h3 Ca5 =-=(55) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1957; =-=(47) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1957; =-=(47) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Match, Moscow (10) 1957; =-=(41) Lipnitsky Isaak -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1952; 0-1(45) Dobropistsev J -- Botvinnik Mikhail, Leningrad ch-city 1926; 0-1(27) Dobropistsev J -- Botvinnik Mikhail, Leningrad ch-city 1926; 9...Ae6 =-=(16) Boleslavsky Isaak -- Botvinnik Mikhail, Moscow Chigorin-mem 1947; 9.d3 Ca5 =-=(49) Ilyin Zhenevsky Alexander -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1926; 9...Ae6 =-=(41) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Chigorin-mem 1947.

  105. 8.h3 OO 9.c3 Ca5 =-=(48) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1940.

  106. 9.h3 Ca5 =-=(49) Panchenko Nil -- Botvinnik Mikhail, Leningrad-Moskva 1927; 0-1(35) Dobropistsev J -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1st cat 1925; 1-0(53) Yanofsky Daniel -- Botvinnik Mikhail, GRONINGEN 1946; =-=(30) Lisitsin Gregori -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1940; =-=(41) Ragozin Viacheslav (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad (10) 1940; 0-1(40) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1940; 9...Ae6 1-0(39) Smyslov Vasily V -- Botvinnik M, Soviet Championship 1951; 1-0(64) Bronstein David -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1944; 9...Cd7 0-1(33) Boleslavsky Isaak (BLR) -- Botvinnik M, GRONINGEN 1946.
    9.d3 Ca5 0-1(29) Dubinin Petr (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad (8) 1939; 1-0(36) Ilyin Zhenevsky Alexander -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1931; 0-1(36) Proskurin N -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1st cat 1925; =-=(66) Ilyin Zhenevsky Alexander -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1938; =-=(66) Iljin_Genevsky Alexander (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad (Russia) (10) 1938; =-=(80) Rjumin N (RUS) -- Botvinnik M, It, Moscow (2) 1936; =-=(39) Ilyin Zhenevsky Alexander -- Botvinnik Mikhail, Leningrad ch-city 1926.
    9.d4 Ag4 0-1(43) Riblin B -- Botvinnik Mikhail, Leningrad tt 1925.
    8...Ca5 9.Ac2 c5 0-1(55) Veigert Alexander -- Botvinnik M, Leningradd cat 1925; =-=(43) Zbandutto Vladimir -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 2nd cat 1924.

  107. 2.d3 c5 3.g3 Cc6 4.Ag2 g6 5.Cd2 Ag7 6.Cgf3 Cge7 7.OO OO 8.Te1 d6 9.c3 h6 =-=(30) Reshevsky Samuel -- Botvinnik Mikhail, Moscow URS-USA 1955; 3.Cf3 Cc6 4.Cbd2 d5 5.Ae2 Ad6 6.c3 Cge7 7.Cf1 OO 8.Ce3 f5 9.exd5 exd5 0-1(41) Panov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1940; 3.Cd2 Cc6 4.g3 g6 5.Ag2 Ag7 6.Cgf3 Cge7 7.OO OO 8.c3 d6 9.a4 f5 1-0(28) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1954.
    2.De2 c5 3.g3 Cc6 4.Ag2 Cge7 5.Cc3 g6 6.d3 Ag7 7.Ae3 d5 8.exd5 Cd4 9.Dd2 exd5 0-1(35) Stoltz G -- Botvinnik M, GRONINGEN 1946; 0-1(37) Stoltz Gosta -- Botvinnik M, Ch Europe , Groningen (Netherlands) (1 1946.
    2.Cc3 d5 3.g3 dxe4 4.Ag2 Ad7 5.Ch3 Ac6 6.OO Cd7 7.Cxe4 Cgf6 8.d3 Ae7 9.Cf4 OO 0-1(66) Ilyin Zhenevsky Alexander -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1927.

  108. 3.e5 c5 4.Cf3 Cc6 5.Ad3 cxd4 6.OO Ac5 7.a3 Cge7 8.Cbd2 Cg6 9.Cb3 Ab6 0-1(29) Bondarevsky Igor (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad/Moscow (Ru 1941; 7.Cbd2 Cge7 8.Cb3 Ab6 9.Af4 Cg6 =-=(58) Levenfish Grigory (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow 1937; 5.Ae3 Cge7 6.c3 Cf5 7.Dd2 Cxe3 8.fxe3 Ae7 9.Ad3 OO 0-1(35) Tolush Alexander (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad (Russia) 1938; 4.Dg4 Da5+ 5.c3 cxd4 6.Dxd4 Cc6 7.Df4 Cge7 8.Ad3 Cg6 9.Axg6 hxg6 0-1(55) Rabinovich Ilya -- Botvinnik Mikhail, Training 1937.
    3.exd5 exd5 4.Cf3 Ad6 5.c4 Cf6 6.c5 Ae7 7.Ad3 b6 8.cxb6 axb6 9.OO OO 0-1(54) Tartakower Savielly -- Botvinnik Mikhail, GRONINGEN 1946; 0-1(26) Tartakower Savielly -- Botvinnik Mikhail, GRONINGEN 1946; 7.Ab5+ c6 8.Ad3 OO 9.OO Ce4 =-=(36) Kasparian Genrikh -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1952.

  109. 3...Cf6 4.e5 Cfd7 5.Ad3 b6 6.De2 c5 7.c3 cxd4 8.cxd4 Cc6 9.Cgf3 Cb4 =-=(42) Abramian S -- Botvinnik Mikhail, USSR 1938; =-=(41) Abramian Suren (AZE) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad (Russia) 1938; 5...c5 6.c3 b6 7.Ce2 Aa6 8.Axa6 Cxa6 9.OO Cc7 0-1(40) Kan Ilya -- Botvinnik Mikhail, Training 1952.
    3...a6 4.e5 c5 5.c3 Cc6 6.Cdf3 Ad7 7.dxc5 Axc5 8.Ad3 Cge7 9.Af4 Ab6 1-0(41) Aronin Lev (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1951; 0-1(41) Aronin Lev -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1951.
    3...Cc6 4.c3 e5 5.exd5 Dxd5 6.Cgf3 Ag4 7.Ac4 Axf3 8.Db3 Ca5 9.Da4+ Dd7 1-0(27) Keres Paul -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1955; 1-0(27) Keres Paul (EST) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1955.

  110. 4.Cgf3 Cc6 5.exd5 exd5 6.Ab5 cxd4 7.OO Ad6 8.Cb3 Ce7 9.Cbxd4 h6 0-1(24) Ragozin V -- Botvinnik M, Training game March 1941; 0-1(23) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik Mikhail, Training 1941.
    4.dxc5 Axc5 5.Ad3 Cf6 6.e5 Cfd7 7.Dg4 Cxe5 8.Dxg7 Cxd3+ 9.cxd3 Tf8 0-1(34) Feldman Nikolai -- Botvinnik Mikhail, Leningrad tt 1931.

  111. 5.Cgf3 a6 6.dxc5 Axc5 7.Cb3 Aa7 8.Ag5 Cf6 9.Cfd4 OO 0-1(72) Keres -- Botvinnik M, WM 1886 New York u.a. 1948; 5...Cc6 6.Ae2 Cf6 7.OO Ae6 8.Te1 Db6 9.Cf1 cxd4 0-1(57) Konstantinopolsky A -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1945.

  112. 5...Ad7 6.De2+ De7 7.Axd7+ Cxd7 8.dxc5 Cxc5 9.Dxe7+ Axe7 =-=(20) Ilyin Zhenevsky Alexander -- Botvinnik Mikhail, Leningrad ch-city 1932; =-=(49) Iljin_Genevsky Alexander (RUS) -- Botvinnik M, Ch Leningrad, Leningrad 1932; =-=(46) Ilyin Zhenevsky Alexander -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1932; 9.Cb3 Dxe2+ =-=(29) Euwe M -- Botvinnik M, m, Hague/Moscow 1948; =-=(29) Euwe Max (NED) -- Botvinnik M, Ch World , Hague/Moscow (Neth 1948.

  113. 6.De2+ De7 7.dxc5 Dxe2+ 8.Cxe2 Axc5 9.Cb3 Ab6 =-=(15) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Budapest 1952; =-=(40) Euwe Max (NED) -- Botvinnik M, Ch World , Hague/Moscow (Neth 1948.

  114. 6...cxd4 7.Cxd4 De7+ 8.De2 Dxe2+ 9.Rxe2 Ad7 =-=(40) Averbakh Yuri L (RUS) -- Botvinnik M, Ch Moscow, Moscow 1944.

  115. 9.Axc6+ Cxc6 =-=(20) Averbakh Y -- Botvinnik M, URS-ch19 Moscow ,URS 1951; =-=(16) Averbakh Yuri -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1951.

  116. 3...Cf6 4.Ag5 dxe4 5.Cxe4 Cbd7 6.Cf3 Ae7 7.Cxf6+ Axf6 8.Axf6 Dxf6 9.Dd2 OO =-=(11) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1957; 8...Cxf6 9.Ac4 c5 =-=(12) Gligoric Svetozar -- Botvinnik Mikhail, Moscow Alekhine-mem 1956.

  117. 4.exd5 exd5 5.Ad3 Cc6 6.Ce2 Cge7 7.OO Ag4 8.f3 Ae6 9.a3 Aa5 =-=(30) Model Abram -- Botvinnik Mikhail, Leningrad phone 1930; 9.Ae3 Cf5 0-1(61) Rabinovich Ilia (RUS) -- Botvinnik M, Ch Leningrad, Leningrad 1932; 8.a3 Axc3 9.bxc3 OO 0-1(41) Iljin_Genevsky Alexander (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad 1930; 7.Ag5 f6 8.Af4 Af5 9.OO Axc3 0-1(45) Sliwa B -- Botvinnik M, A.Alekhin memorial, Moscow 1956; 0-1(45) Sliwa Bogdan -- Botvinnik Mikhail, Moscow Alekhine-mem 1956; 5.Cf3 Cc6 6.Ad3 Ag4 7.a3 Axc3+ 8.bxc3 Cge7 9.Tb1 b6 =-=(37) Lasker Emanuel -- Botvinnik M, It, Moscow 1936.
    4.Ad3 dxe4 5.Axe4 Cf6 6.Ad3 c5 7.dxc5 Cbd7 8.Ad2 Cxc5 9.Ab5+ Ccd7 0-1(65) Averbakh Yuri -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1955; 0-1(65) Averbakh Yuri L (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1955; 7.a3 Axc3+ 8.bxc3 Cbd7 9.Cf3 b6 =-=(23) Boleslavsky Isaak (BLR) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad/Moscow (Ru 1941.
    4.Ce2 dxe4 5.a3 Ae7 6.Cxe4 Cf6 7.C2g3 OO 8.Ae2 Cc6 9.Cxf6+ Axf6 0-1(38) Verlinsky Boris -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1931.
    4.Ad2 dxe4 5.Dg4 Cf6 6.Dxg7 Tg8 7.Dh6 Cc6 8.OOO Tg6 9.Dh4 Axc3 1-0(39) Keres Paul (EST) -- Botvinnik M, Ch World , Hague/Moscow (Neth 1948.

  118. 9.Ce2 Cc6 =-=(41) Smyslov V -- Botvinnik M, Moscow Wch 1954; 0-1(27) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik Mikhail, Training 1936; =-=(23) Smyslov Vasily -- Botvinnik Mikhail, Moskva Wch m 1954; =-=(45) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1954; 0-1(52) Romanovsky Petr (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad (Russia) 1938; 0-1(28) Ragozin V -- Botvinnik M, Training game April 1936; 9...Tg6 =-=(62) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1957; =-=(62) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Match, Moscow (18) 1957; =-=(40) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1954; =-=(38) Smyslov Vasily -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1954; 1-0(50) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Ch World , Moscow (Russia) (7) 1954.

  119. 5.Ad2 Cc6 6.Cf3 cxd4 7.Cb5 Ac5 8.a3 Cge7 9.b4 Ab6 0-1(42) Christoffel M -- Botvinnik M, Ch Europe , Groningen (Netherlands) (1 1946; 0-1(39) Christoffel M -- Botvinnik M, GRONINGEN 1946.
    5.dxc5 Ce7 6.Cf3 Cbc6 7.Ad3 d4 8.a3 Aa5 9.b4 Cxb4 1-0(31) Fine Reuben (USA) -- Botvinnik M, It, Amsterdam 1938.
    5.Dg4 Rf8 6.Cf3 cxd4 7.Cxd4 Da5 8.Ad2 Cc6 9.a3 f5 1-0(40) Bohatirchuk Fedor -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1927.

  120. 5...Aa5 6.b4 cxd4 7.Dg4 Rf8 8.bxa5 dxc3 9.Cf3 Ce7 =-=(75) Unzicker Wolfgang (GER) -- Botvinnik M, Olympiad, Amsterdam 1954; =-=(72) Unzicker Wolfgang -- Botvinnik Mikhail, Amsterdam ol final 1954; 7...Ce7 8.bxa5 dxc3 9.Dxg7 Tg8 1-0(25) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Ch World , Moscow (Russia) (9) 1954; 7.Cb5 Ac7 8.f4 Ce7 9.Cf3 Cbc6 0-1(58) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Ch World , Moscow (Russia) (1) 1954; 9...Ad7 =-=(41) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1954; 6.Dg4 Ce7 7.Dxg7 Tg8 8.Dxh7 cxd4 9.b4 dxc3 0-1(58) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik Mikhail, Nikolina Gora 1951.
    5...cxd4 6.Dxd4 Cc6 7.Ab5 Aa5 8.Cf3 Ce7 9.OO OO 0-1(44) Yudovich Mikhail -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1931.

  121. 6...Dc7 7.Dg4 f6 8.Cf3 Cc6 9.Dg3 Df7 1-0(46) Smyslov V -- Botvinnik M, Moscow 1957; 1-0(41) Smyslov V -- Botvinnik M, Wch-Moscow 1957; 1-0(42) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow Wch-m 1957; 7...f5 8.Dg3 Ce7 9.Ad2 OO =-=(46) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Match, Moscow (14) 1957; 7.Cf3 Ce7 8.Ad3 Cd7 9.OO c4 0-1(45) Antoshin Vladimir -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1955; 0-1(49) Antoshin Vladimir S (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1955.

  122. 7.a4 Cbc6 8.Cf3 Da5 9.Ad2 c4 0-1(41) Smyslov V -- Botvinnik M, URS 13ch 1944; 0-1(40) Smyslov Vasili -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1944; 8...Ad7 9.Ae2 Dc7 =-=(66) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Sverdlovsk 1943.
    7.Dg4 cxd4 8.Dxg7 Tg8 9.Dxh7 Da5 1-0(41) Alexander CHOD -- Botvinnik M, URS-BCF 1946.

  123. 7...Da5 8.Ad2 c4 9.a4 Cd7 0-1(41) Tolush Alexander (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow (2) 1945; 0-1(40) Tolush Alexander -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1945.

  124. 8.a4 Ad7 9.Ae2 Dc7 0-1(40) Tolush Alexander (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Moscow 1943; 0-1(42) Tolush A -- Botvinnik M, Moscow ch [Botvinnik] 1943; 9.Aa3 cxd4 =-=(22) Kan Ilia (RUS) -- Botvinnik M, Sverdlovsk 1943.
    8.Ae2 Ad7 9.OO Dc7 0-1(54) Milner Barry Philip -- Botvinnik Mikhail, Hastings 1934.

  125. 9.Dd2 c4 0-1(35) Pogrebyssky Iosif -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1939; 0-1(42) Smyslov Vassily (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad/Moscow (Ru 1941; 0-1(67) Rabinovich Ilia (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad (4) 1939.
    8...Dc7 9.OO Ad7 =-=(80) Belavenets Sergey (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad (6) 1939.